Πάσχα στην Ελλάδα! Τα έθιμα που συγκινούν αλλά και συναρπάζουν.

Κανάτια σπάνε για να τρομάξουν και να ξορκίσουν το κακό. Σαϊτες και ρουκέτες εκτοξεύονται κάνοντας την νύχτα μέρα. Περιφορά επιταφίων. Το κάψιμο του Ιούδα που πρόδωσε τον Χριστό μας.

Τα έθιμα του Πάσχα στη Ελλάδα παραμένουν ζωντανά μέσα στον χρόνο και σηματοδοτούν την κορύφωση του Θείου Δράματος και την ανανέωση της ζωής που νικά τον θάνατο.

Σε κάθε γωνιά της χώρας μας, το Πάσχα θα νιώσουμε αυτό το μοναδικό και ιδιαίτερο συναίσθημα συγκίνησης και δέους να μας κατακλύζει, αλλά και την εσωτερική χαρά να συμμετέχουμε.

Πάμε να δούμε μερικά από αυτά τα έθιμα:

Κέρκυρα - Μπότηδες

Η Κέρκυρα, η ''πρωτεύουσα'' του Πάσχα που κάθε χρόνο βουλιάζει από επισκέπτες. Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί στον Ναό της Παναγίας των Ξένων, πραγματοποιείται ο ''τεχνικός σεισμός'' που αποτελεί την αναπαράσταση του σεισμού που περιγράφεται στο Ευαγγέλιο ως άγγελμα της Ανάστασης. Επίσης το Σάββατο γίνεται και η περιφορά του επιταφίου, από την εκκλησία του Άγιου Σπυρίδωνα, καθώς το 1574 οι Βενετσιάνοι απαγόρευσαν στους ορθόδοξους την περιφορά το βράδυ της Μ. Παρασκευής. Οι φιλαρμονικές της πόλης συνοδεύουν τον επιτάφιο με κλασσικά κομμάτια ή το πένθιμο εμβατήριο από την Ηρωική του Μπετόβεν. Το διάσημο έθιμο των Μπότηδων ξεκινά όταν οι καμπάνες σημάνουν την πρώτη Ανάσταση. Τεράστια κανάτια, συνήθως ζωγραφισμένα, γεμάτα με νερό εκτοξεύονται με δύναμη από τα στολισμένα μπαλκόνια των σπιτιών για να ξορκίσουν το κακό. Επίκεντρο του Εθίμου είναι το ''Λιστόν'' το πιο κεντρικό σημείο της πόλης.

Ζάκυνθος - Γκλόρια, Κομμάτι και Μάντζιες

Στη Ζάκυνθο το Πάσχα γιορτάζεται με ιδιαίτερη κατάνυξη και οι κάτοικοι ζούν με όλη τους την ψυχή τα Πασχαλινά Έθιμα του νησιού. Από το Σάββατο του Λαζάρου, οι ''νότσολοι'' οι νεωκόροι των ναών μοιράζουν στα σπίτια το ''βαγί'' πλεγμένους δάφνινους σταυρούς για να μπουν στα εικονίσματα καθ' όλη την διάρκεια των εορτών. Την Μ. Παρασκευή παρακολουθούν την λιτάνεια του Εσταυρωμένου στον Ι.Ν. Αγίου Νικολάου με τους ήχους της φιλαρμονικής, ενώ παράλληλα γίνεται λιτάνεια της περίφημης εικόνας της ''Mater Dolorosa'' δηλαδή της Παναγίας του Πάθους, Εδώ ο επιτάφιος βγαίνει τα ξημερώματα του Μ. Σαββάτου. Στη συνέχεια ο ιερέας σηκώνει τη ''Γκλορια'' - τη πρώτη Ανάσταση, αρχίζει παράλληλα το ''κομμάτι'' στην πλατεία του Αγίου Μάρκου, Οι πιστοί χτυπούν τα έπιπλα και σκεύη, σπάνε κανάτια, τις ''βίκες'' προκαλώντας εκκωφαντικό κρότο που θυμίζει τον σεισμό που έγινε κατά την Ανάσταση του Ιησού.

Επίσης ένα ακόμα παμπάλαιο έθιμο που βλέπουμε τα ξημερώματα του Μ. Σαββάτου, είναι οι ''Μάντζιες'', η αλλαγή ή κλοπή των επιγραφών των καταστημάτων που στο τέλος συγκεντρώνονται στην είσοδο του Δημαρχείου.

Λευκάδα - Το ''κομμάτι''... ''Και συντρίψεις αυτούς ως σκεύη κεραμέως''

Το σπάσιμο των πήλινων δοχείων και αγγείων, το Πάσχα, με στόχο να τρομάξουν και να διώξουν το κακό,δεν είναι συνήθεια μόνο στην Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο, αλλά αγαπημένο έθιμο σε όλο το Ιόνιο. Το διάσημο έθιμο ''κομμάτι'' αναβιώνει και στη Λευκάδα, λίγο πριν την Μεγάλη Ανάσταση τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου. Το έθιμο έχει ριζώσει για τα καλά στο νησί από την εποχή της Ενετοκρατίας. Καθώς η Φιλαρμονική παιανίζει στην κεντρική αγορά το εύθυμο, ''Εωθινό εμβατήριο'' άνθρωπο του δήμου μοιράζουν στους παρευρισκόμενους πήλινα δοχεία τα οποία θα σπάσουν με κρότο για να ''νικήσουν΄' την σιωπή της Μεγάλης Εβδομάδας. Δεν αρκεί μόνο να τα σπάσουν, αλλά να τα κάνουν θρύψαλα, επιβεβαιώνοντας με θριαμβευτικό τρόπο το αναστάσιμο χορικό: ''Και συντρίψεις αυτούς ως σκεύη κεραμέως''.

Καλαμάτα - Σαϊτοπόλεμος

Τα περισσότερα από τα έθιμα του Πάσχα, όπως είδαμε είναι αλληλένδετα μεταξύ τους απο περιοχή σε περιοχή. Έτσι από τις σαϊτες της Πρέβεζας, περνάμε και στον περίφημο σαϊτοπόλεμο , ένα τοπικό έθιμο που αναβιώνει στην Καλαμάτα την Κυριακή του Πάσχα. Το έθιμο αναπαριστά τον ηρωισμό και δοξάζει την εφευρετικότητα των Ελλήνων και κυρίως των ντόπιων της περιοχής κατά την ελληνική επανάσταση του 1821, όταν με σαϊτες παραγεμισμένες με εκρηκτικά πολέμησαν και αναχαίτισαν το ιππικό των Τούρκων. Σήμετα τα ''μπουλούκια'' όπως ονομάζονται οι ομάδες των σαιτολόγων, κατασκευάζουν σαϊτες από χάρτινους κυλίνδρους που τους γεμίζουν με μπαρούτι, τις ανάβουν και τις εκτοξεύουν,δημιουργώντας ένα μοναδικό σκηνικό που εντυπωσιάζει και ξεσηκώνει το πλήθος το οποίο συμμετέχει με χειροκροτήματα και ζητωκραυγές.

Πάτμος

Η Τελετή του Νιπτήρα

Το Πάσχα στη Πάτμο, οι επισκέπτες από διάφορες χώρες, είναι πολύ πιθανό να ακούσουν το Ευαγγέλιο να διαβάζεται στη γλώσσα τους. Αυτό συμβαίνει στη ''Δεύτερη Ανάσταση'' που πραγματοποιείται στο Μοναστήρι της Πάτμου, το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα καθώς το Ευαγγέλιο διαβάζεται στα ιταλικά, τα γαλλικά, τα ρώσικα, τα αγγλικά, τα γερμανικά, τα σέρβικα αλλά και τα αρχαία ομηρικά ελληνικά.

Το κορυφαίο έθιμο όμως που χαρακτηρίζει το Πάσχα στο νησί, είναι η Αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου και η Τελετή του Νιπτήρα που πραγματοποιείται την Μεγάλη Πέμπτη στην κεντρική πλατεία του νησιού. Κατά το έθιμο ο Ηγούμενος της Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου αναπαριστά τον Ιησού Χριστό και ραντίζει συμβολικά τα πόδια των μοναχών που αναπαριστούν τους μαθητές του και εν συνεχεία αρχίζει την πορεία προς τον τόπο της προσευχής, σαν τον Ιησού Χριστό που κατευθύνθηκε στον κήπο της Γεσθημανής.